Цахилгаан автомашины зах зээл Монголд өсч байна

2023 оны эцсээр Улаанбаатарт цахилгаан автомашин 1,200 гаруй байсан бол 2024 оны нэгдүгээр хагас жилийн дотор энэ тоо 2,000 давжээ. Гэвч нийслэлийн хэмжээнд нийтэд нээлттэй цэнэглэх станц 40 орчим, тэдгээрийн дөнгөж 15 нь 24 цагийн турш ажиллаж байна. Ердийн шатахуун түгээх станц бүр дээр 8-10 насос байдаг бол цэнэглэх цэгт ихэвчлэн 2-3 төхөөрөмж байна.

Хэрэглэгч хувьдаа цахилгаан машиныг сонгодог шалтгаан тодорхой. Нэг километр замд зарцуулах мөнгө 50-70 төгрөг буюу шатахуунтай машинаас 4-5 дахин хямд. Гэхдээ өвлийн 30 хэмийн хүйтэнд зай 30-40 хувиар багасдаг, нэмж автозамын тэмдэглэгээ болон зогсоолын асуудал нь цахилгаан машинд ч адил хүнд. Импортын өсөлт болон дэд бүтцийн тэнцвэргүй байдал Монголд энэ салбарыг одоохондоо шилжилтийн үе шатанд байлгаж байна.

Импортын тоо яагаад огцом өсөв

2019 онд жилд 100-150 цахилгаан машин орж ирдэг байсан бол 2023 онд 800 гаруй, 2024 онд 1,200 орчим импортлогдсон. Хамгийн түгээмэл загвар бол Nissan Leaf, BYD Atto 3, Tesla Model 3, MG ZS EV юм. Эдгээрийн үнэ 50-120 сая төгрөг хооронд хэлбэлздэг.

Өсөлтийн гол хөдөлгүүр бол импортын татварын хөнгөлөлт. 2022 оноос цахилгаан машинд гаалийн татвар 0 хувь, нэмэгдсэн өртгийн албан татвар 10 хувь байна. Шатахуунтай машинд эдгээр дүн хамтдаа 30-40 хувь хүрдэг. Үр дүн нь хувь хүн 20-30 сая төгрөг хэмнэх боломжтой болсон.

Нөгөө талаас ашигласан машины импорт хурдтай нэмэгдэж байна. Японы зах зээлд 2016-2019 оны Nissan Leaf 15-25 сая төгрөгт худалдаалагддаг. Хөгшин батерейтай машин хямд боловч зай богино, өвөл 80-100 километр явдаг тохиолдол элбэг. Худалдан авагч энэ мэдээллийг худалдагчаас тогтмол сонсдоггүй.

Цэнэглэх станцын тоо ямар байна

Улаанбаатарт нийтэд нээлттэй цэнэглэх цэг 40 орчим, орон нутагт 5-6 цэг байна. Нийслэлийн цэгүүдийн ихэнх нь зочид буудал, худалдааны төв, зарим шатахуун түгээх станцад байрладаг. Нэг цэнэглэлт 1-3 цаг үргэлжилдэг, гэхдээ хурдан цэнэглэгч (DC fast charger) 30 минутад 80 хувь хүртэл цэнэглэнэ.

Асуудал нь тоогоор биш ашиглалтаар илэрнэ. Оройн 18:00-22:00 цагт ихэнх цэгт 3-5 машин дараалалд зогсдог. Өвлийн өглөө 8:00-9:00 цагт батерей хурдан дуусдаг учир дахин эрэлт нэмэгддэг. Зарим хувийн зогсоолын цэнэглэгч нь зөвхөн тухайн байрны оршин суугчдад зориулагддаг, харин нийтийн цэг дээр зогсоолын байр хомс.

Цэнэглэх үнэ 1 киловатт цаг (kWh) тутамд 500-800 төгрөг, нэг удаад 15-30 kWh шаардлагатай. Дундажаар 10,000-20,000 төгрөг төлнө. Гэвч зарим станц төлбөрийн терминал эвдэрсэн эсвэл апп ажиллахгүй байдаг.

Дэд бүтцийн бодит бэрхшээл

Цахилгаан хангамж хангалттай гэдгийг үйлдвэрлэгчид ярьдаг. Гэхдээ цэнэглэх станцын байршил тэгш бус. Хан-Уул, Чингэлтэй дүүрэгт 10 гаруй цэг байхад Баянзүрх, Сонгинохайрхан дүүрэгт 5-6 цэг байна. Орон нутагт Дархан, Эрдэнэт, Чойбалсан хотод 1-2 цэг, бусад аймгийн төвд байхгүй.

Зогсоолын асуудал цахилгаан машинд илүү хүнд. Хэрэв та нийтийн цэнэглэх станц дээр 2 цаг зогсох шаардлагатай бол зогсоолын байр эзэлсэн байх магадлал өндөр. Автомашины зогсоол асуудал болсоор л байна гэдгийг нийслэлийн хэмжээнд мэддэг. Гэрийн зогсоолд цэнэглэгч суурилуулах зардал 2-5 сая төгрөг, гэхдээ орон сууцны хороодын зөвшөөрөл авахад хэцүү.

Засвар үйлчилгээний сүлжээ сул. Батерей солих, систем оношлох ажлыг гүйцэтгэх мэргэжилтэн цөөхөн. Нэг батерей модуль солиход 10-20 сая төгрөг зарцуулдаг, харин ердийн засварчин цахилгаан машиныг хүлээж авахгүй.

Өвлийн зай ямар байдаг вэ

Зуны улиралд Nissan Leaf 200-220 километр, BYD Atto 3 400 километр орчим явдаг. Өвлийн 30 хэмийн хүйтэнд эдгээр тоо 130-150 болон 250-280 километр болж буурдаг. Шалтгаан нь литий-ион батерей хүйтэнд химийн урвал удаашрах, дулаацуулалтын систем цахилгаан зарцуулах явдал юм.

Жолооч нар гэрээсээ гарахын өмнө машинаа 30 минут цэнэглэгчинд холбосон байдалтай дулаацуулдаг. Энэ нь батерейн зайг 10-15 хувиар нэмэгдүүлдэг. Гэхдээ гадаа зогсоолд байрласан машинд энэ боломжгүй. Зарим хэрэглэгч өвөл дугуйг өргөсөн, дулаан хувцас өмсөж халаалтыг бага ашигладаг.

Автозамын тэмдэглэгээг сэрүүний улиралд хийх ёсгүй гэдэг зарчим цахилгаан машинд ч хамаатай. Өвөл замын гадаргуу гөлгөр, зогсоолын зураас харагдахгүй байвал цахилгаан машин ч гэсэн ослын эрсдэл нэмэгддэг.

Таны хийх зүйл одоо

Хэрэв та цахилгаан машин худалдан авах бодолтой бол эхлээд өдөр тутмын зайгаа тооцоол. Гэр-ажлын зай 30-40 километр бол ердийн загвар хангалттай. Хэрэв та долоо хоног бүр 200 километр явдаг бол батерей багтаамж 60 kWh дээш машин сонго.

Худалдан авахын өмнө батерейн эрүүл мэндийг шалгуул. Ашигласан машинд battery health 80 хувиас доош байвал зай хэт богино. Мэргэжлийн тоног төхөөрөмжөөр шалгах үйлчилгээ 50,000-100,000 төгрөг. Энэ зардлыг эргэлзэж болохгүй.

Гэрийн цэнэглэгч суурилуулах боломжийг урьдчилан судлаарай. Орон сууцны хорооны шийдвэр, цахилгааны хүчин чадал, байршил зэргийг тодорхой болго. Хэрэв гэрээсээ цэнэглэх боломжгүй бол ойролцоох нийтийн станцын байршил, ажлын цагийг тэмдэглэж ав.

Даатгалын нөхцөлийг анхаарч уншаарай. Зарим даатгалын компани цахилгаан машинд тусгай нөхцөл тавьдаг, батерей гэмтэл нөхөн төлөгддөггүй тохиолдол байдаг. Нэг жилийн даатгалын хураамж шатахуунтай машинаас 20-30 хувиар өндөр байж болно.

Ирээдүйд юу хүлээж байна

Засгийн газар 2030 он гэхэд цахилгаан машины эзлэх хувийг 10 хувь болгох зорилт тавьсан. Үүний тулд цэнэглэх станцын тоог 200 болгох, татварын хөнгөлөлтийг үргэлжлүүлэх төлөвлөгөө байна. Гэхдээ санхүүжилтийн эх үүсвэр тодорхойгүй.

Хувийн хэвшил идэвхтэй. Зарим бизнес эрхлэгч худалдааны төв, зочид буудлын зогсоол дээр цэнэглэх станц байгуулж байна. Цэнэглэх үйлчилгээний үнэ одоогоор стандартгүй, зах зээл өөрөө тогтворжиж байна.

Батерейн технологи хурдтай хөгжиж байна. 2025-2026 онд натри-ион батерей бүхий машин гарч ирэх хүлээлттэй, энэ нь хүйтэнд илүү тогтвортой, үнэ хямд. Гэхдээ Монголд эдгээр загвар хэзээ орж ирэх нь импортлогчдын шийдвэрээс хамаарна.

Баримтууд

• 2024 оны эцсээр Монголд бүртгэлтэй цахилгаан машин 3,500 орчим байна.
• Улаанбаатарт нийтэд нээлттэй цэнэглэх станц 40 орчим, орон нутагт 5-6 цэг байна.
• Нэг удаагийн цэнэглэлт дунджаар 10,000-20,000 төгрөг зарцуулна.
• Өвлийн 30 хэмийн хүйтэнд батерейн зай 30-40 хувиар багасдаг.
• Гэрийн цэнэглэгч суурилуулах зардал 2-5 сая төгрөг.

Цахилгаан машин Монголд ашиглахад тохиромжтой юу?

Хэрэв та өдөр тутам 50-80 километр явдаг, гэртээ эсвэл ажлын газартаа цэнэглэх боломжтой бол тохиромжтой. Өвөл зай богино болох, нийтийн станц хомс гэдгийг анхаар.

Батерей хэр удаан ашиглагддаг вэ?

Ердийн литий-ион батерей 8-10 жил буюу 150,000-200,000 километр ашиглагддаг. Өвлийн хүйтэн, хурдан цэнэглэлт, гүн хоослолт нь ашиглалтын хугацааг богиносгодог.

Ашигласан цахилгаан машин авахад юунд анхаарах вэ?

Батерейн эрүүл мэндийг мэргэжлийн тоног төхөөрөмжөөр шалгуул. Battery health 80 хувиас доош байвал зай хэт богино. Үйлдвэрлэсэн он, гарал үүслийг баталгаажуул.

Мөн уншаарай: Автомашины зогсоол асуудал болсоор л байна · Авто тээврийн үзлэг, оношлогоо 6-р сарын 1-нд дуусна. · Автозамын тэмдэглэгээг сэрүүний улиралд хийх ёсгүй