Малчдын орлогыг нэмэгдүүлэх 5 арга зүй танилцуулав
Хөдөө аж ахуйн яам энэ жил малчдад зориулсан шинэ дэмжлэгийн хөтөлбөр эхлүүлж байна. Төрийн санхүүжилттэй сургалт, зээлийн хөнгөлөлт, бэлчээр ашиглалтын зөвлөмж багтана. Гэвч хэдий олон жил малчдыг дэмжих хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байгаа ч малчдын дундаж орлого төлөвлөсөн түвшинд хүрэхгүй хэвээр байна. Энэ жилийн эхний улиралд малчдын 61 хувь нь өмнөх оноос бага бүтээгдэхүүн борлуулсан гэж тандалт харуулжээ.
Дүн шинжилгээ нь сүргийн тоо нэмэх нь ашиг нэмэхгүй байгааг харуулж байна. Харин бэлчээрийн чанар, ноос ширхэгжүүлэлт, махны зах зээл руу шууд хүрэх боломж эдгээр гурав нь малчдын жилийн орлогыг хоёр дахин нэмэгдүүлэх чадалтай. Энэ нийтлэлд тулгуурлах боломжтой, өнөөдөр хэрэглэж болох таван арга зүй танилцуулав.
Бэлчээрийн чанарыг сайжруулах нь дундаж орлогыг 20 хувиар нэмнэ
Монгол малчдын дийлэнх нь бэлчээрийн хомсдол, доройтлын асуудалтай тулгардаг. Гэвч бэлчээрийн чанарыг сайжруулах нь ургамлын нөөц нэмэх, малын жин, сүү, ноосны гарцыг нэмэгдүүлэх шууд арга юм. Хөдөө аж ахуйн яамны судалгаагаар сайжруулсан бэлчээр ашигласан малчдын дундаж орлого ердийнхөөс 18-22 хувиар өндөр байжээ.
Бэлчээрийн чанар гэдэг нь бүрхэвч, ургамлын төрөл зүйл, хөрсний чийгшил, нөхөн сэргэлтийн хугацааг агуулна. Малаа эргэлдүүлэн бэлчээх, хавар хаагийг хойшлуулах, намар бэлчээрийг богино хугацаанд ашиглах эдгээр нь энгийн зохион байгуулалтын арга боловч малчид ихэвчлэн анхаардаггүй. Нэг жишээ: Завхан аймгийн нэг малчин өвөл бэлчээрээ хоёр хэсэгт хуваан 10 хоног тутамд эргүүлж эхэлсний дараа бодит малын жин нэмэгдсэн.
Төрийн хөтөлбөр дэх бэлчээрийн менежментийн сургалтад хамрагдах нь үнэгүй эсвэл бага хураамжтай. Ажилгүй, ядуу буурай иргэдэд зориулсан бизнесийн зээл олгох хөтөлбөрөөр бэлчээрийн тоног төхөөрөмж авах боломжтой. Үүнд тариалангийн үр, хаалт, хэмжилтийн багаж орно. Жилийн туршид бэлчээрийн ашиглалтын төлөвлөгөө гаргаж, нөхөрсөг малчидтай хамтран хэрэгжүүлэх нь эхний алхам.
Ноосны ширхэгжүүлэлт үйлдвэрлэгчтэй шууд холбогдоход орлогыг дахин нэмнэ
Малчид ноосоо зах дээр худалдаалахдаа дундын худалдаачдаар дамжуулдаг. Энэ нь үнийн 30-40 хувийг алдаж байна гэсэн үг. Ноосны ширхэгжүүлэлт, хадгалалт, боловсруулалтын анхан шатыг өөрсдөө хийх нь орлогыг дахин нэмэгдүүлэх хамгийн бодит арга юм. Олон улсын зах зээл дээр цэвэр ноосны үнэ хольцтой ноосноос 50 хувиар өндөр байдаг.
Ноосны ширхэгжүүлэлт гэдэг нь угаалт, хатаалт, ангилал, савлалтыг хэлнэ. Малчид хамтран ажиллаж, нийтийн ширхэгжүүлэлтийн цэг байгуулбал зардал хуваагдана. Нэг жишээ: Баян-Өлгий аймагт дөрвөн малчин гэр бүл нэгдэж, ноосны угаалгын машин худалдан авч, үйлдвэрлэгчтэй шууд гэрээ байгуулсан. Жилийн орлого нь өмнөхөөс 35 хувиар нэмэгджээ.
Хөдөө аж ахуйн яамны хөтөлбөр дотор ноосны ширхэгжүүлэлтийн техникийн дэмжлэг, сургалт, машин механизмын зээл олгох хэсэг байдаг. Малчдыг дэмжих хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байгаа хэсэгт энэ чиглэл оржээ. Цаашид худалдааны гэрээг барьж сурах, чанарын стандарт мэдэх нь чухал. Олон улсын худалдааны компаниудын холбоо барих мэдээлэл сумын тамгын газраас авч болно.
Махны зах зээл руу шууд хүрэх нь зуучлагчийн хураамжийг үлдээнэ
Малчид махаа зуучлагчаар дамжуулан борлуулахдаа килограмм тутамд 1500-2000 төгрөг алдана. Хэрэв хот, дүүргийн худалдааны төв, зах, ресторантай шууд холбогдвол энэ зөрүү орлого болно. Аж үйлдвэрийн салбарын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл өсөх үед хотын хүн амын махны хэрэгцээ нэмэгддэг. Энэ нь малчдад шууд борлуулалтын боломж нээнэ.
Шууд борлуулалт хэрэгжүүлэхийн тулд малчид хамтарч, жижиг төвлөрсөн хүргэлтийн сүлжээ байгуулж болно. Нэг жишээ: Төв аймгийн хоёр малчин гэр бүл долоо хоног бүр Улаанбаатар хотын таван ресторантад шинэ мах хүргэж эхэлсэн. Жилийн орлого нь өмнөхөөс 28 хувиар нэмэгджээ. Тэд сошиал сүлжээгээр захиалга авч, өөрсдийн автомашинаар хүргэдэг.
Төрийн хөтөлбөр дотор малчдад зориулсан хүргэлтийн автомашины зээл, хүнсний аюулгүй байдлын сургалт байдаг. Махны борлуулалтад хэрэглэгчийн итгэлцэл чухал. Малын гарал үүсэл, тэжээл, эрүүл мэндийн лавлагаа бэлдэх нь худалдааны давуу тал болно. Ажилгүй, ядуу буурай иргэдэд зориулсан бизнесийн зээл олгох хөтөлбөр нь малчдад жижиг бизнес эхлэхэд туслана.
Малын эрүүл мэндийг урьдчилан сэргийлэх нь алдагдлыг бууруулна
Өвөл зуны хүнд нөхцөл, халдварт өвчин малчдын орлогын хамгийн том дайсан юм. Жилд дунджаар 5-8 хувийн мал үхэлд хүргэдэг. Хэрэв урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авбал энэ алдагдлыг хоёр дахин бууруулж болно. Вакцинжуулалт, хавсарга тэжээл, усны эх үүсвэрийн цэвэр байдал эдгээр нь энгийн боловч үр дүнтэй.
Малын эрүүл мэндийн төлөвлөгөө гаргах нь зардал биш, хөрөнгө оруулалт юм. Нэг жишээ: Архангай аймгийн нэг малчин гэр бүл хаврын эхээр бүх сүргээ вакцинжуулж, усны цэг байгуулсны дараа малын үхэл 9 хувиас 2 хувь болж буурчээ. Энэ нь жилийн орлогыг 15 хувиар нэмэгдүүлсэн.
Хөдөө аж ахуйн яамны хөтөлбөрт малын эмнэлгийн үнэгүй үзлэг, вакцины хөнгөлөлт, малчдад зориулсан эрүүл мэндийн гарын авлага байдаг. Сумын малын эмч, туслах малчинтай байнга холбоо барих, малын биеийн жин, идэш тэжээлийн хэмжээ тэмдэглэх нь урьдчилан сэргийлэлтийн үндэс. Малчдыг дэмжих хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байгаа үр дүн нь эрүүл мэндийн талаар анхаарал нэмэгдсэнтэй холбоотой.
Хамтарсан ажиллагаа, мэдээлэл солилцоо нь хамтын ашгийг өсгөнө
Ганц малчин гэр бүл бүх зүйлийг дангаараа хийх нь хэцүү. Харин хөрш малчидтай хамтран ажиллах нь зардлыг хуваах, туршлага солилцох, том захиалгад нэгдэн хүрэх боломж нээнэ. Малчдын хоршоо, бүлэг байгуулах нь зах зээлд давуу тал болдог. Олон улсын худалдааны компаниуд жижиг нийлүүлэгчээс илүү том бүлэгтэй ажиллахыг илүүд үздэг.
Хамтарсан ажиллагаа нь борлуулалтын хамтын ажиллагаа, харин бэлчээр ашиглалт, машин механизм хуваалцах, сургалт зохион байгуулах, санхүүгийн зөвлөгөө авахад хамаарна. Нэг жишээ: Өвөрхангай аймагт найман малчин гэр бүл хоршоо байгуулж, нийтийн ноосны ширхэгжүүлэлтийн байр, тээврийн машин худалдан авч, хамтран зах зээлд нэвтэрсэн. Жилийн орлого нь дунджаар 40 хувиар нэмэгджээ.
Хөдөө аж ахуйн яамны хөтөлбөр дотор малчдын хоршоо байгуулах хуулийн зөвлөгөө, эхлэлийн санхүүжилт, удирдлагын сургалт байдаг. Мөн сошиал сүлжээ, цахим платформ ашиглан бусад малчидтай холбогдох, үнийн мэдээлэл авах, захиалга хүлээн авах боломж өргөжиж байна. Ажилгүй, ядуу буурай иргэдэд зориулсан бизнесийн зээл олгох хөтөлбөр нь хоршоонд зээл олгох боломжтой. Хамтын ажиллагаа нь ганцаараа хийхэд хэцүү зүйлийг боломжтой болгоно.
Баримтууд
- Малчдын 61 хувь нь энэ жилийн эхний улиралд өмнөх оноос бага бүтээгдэхүүн борлуулсан.
- Сайжруулсан бэлчээр ашигласан малчдын дундаж орлого 18-22 хувиар өндөр байна.
- Цэвэр ноосны үнэ хольцтой ноосноос 50 хувиар өндөр байдаг.
- Малчид махаа зуучлагчаар дамжуулан борлуулахдаа килограмм тутамд 1500-2000 төгрөг алдана.
- Жилд дунджаар 5-8 хувийн мал үхэлд хүргэдэг.
Хөдөө аж ахуйн яамны дэмжлэгийн хөтөлбөрт хэрхэн хамрагдах вэ?
Сумын тамгын газар, аймгийн хөдөө аж ахуйн хэлтэст хандаж, бүртгүүлэх хүсэлт гаргана. Малчдыг дэмжих хөтөлбөрийн нөхцөл, шаардлага, сургалтын хуваарь тэндээс авна.
Ноосны ширхэгжүүлэлтийн машин механизм авахад ямар зээл байдаг вэ?
Ажилгүй, ядуу буурай иргэдэд зориулсан бизнесийн зээл, малчдын хоршоонд олгох зээл, банкны хөнгөлөлттэй бизнесийн зээл байдаг. Хүү, нөхцөл нь хөтөлбөр, банкаас хамаарна.
Махны шууд борлуулалтад ямар баримт бичиг хэрэгтэй вэ?
Малын гарал үүслийн лавлагаа, ветеринарийн эрүүл мэндийн гэрчилгээ, хүнсний аюулгүй байдлын сургалтын гэрчилгээ хэрэгтэй. Сумын малын эмч, хүнсний хяналтын байгууллагаас авна.
Мөн уншаарай: Малчдыг дэмжих хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна · Аж үйлдвэрийн салбарын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 14,8 хувиар өсчээ. Барилга угсралтын ажил 79 хувиар нэмэгджээ. . · Ажилгүй, ядуу буурай иргэдэд зориулсан бизнесийн зээл олгоно